Kris' Corner – Imfubyi nk'Intwari mu Itangazamakuru

Ku ya 24 Gashyantare 2026

Rero ntabwo mfite ikintu cyimbitse cyo gusangira uyu munsi, ahubwo ni ikintu cyambayeho igihe kirekire kuva twatangira urugendo rwo kwita ku bana bacu…kandi kuva twarera umwana wacu. Noneho dore: kuki filime nyinshi, ibitabo na televiziyo bisa nkaho bitera imbere bitewe n'igitekerezo cy'imfubyi nk'umukinnyi mukuru/intwari/umutsinzi?

Kandi ibi ntibigaragara mu itangazamakuru ry’abantu bakuru gusa…ibyinshi bigenewe abana bifashisha umwana w’imfubyi cyangwa wasizwe n’umubyeyi umwe.

Ndakwinginze mugire urujijo kandi ntimwumve ibyo ntavuze. SINDIKUVUGA ko abana badashobora kubaho neza nk'imfubyi cyangwa umubyeyi umwe atagaragara.

Ndavuga gusa ko itangazamakuru risa nkaho rishyira imbere iyo nkuru. Ikibazo cyanjye kuri bo ni IMPAMVU?!? Ni iki gikurura intwari y'imfubyi?

Kandi ikibazo cyanjye si uko ntakunda inkuru nziza yo gutsinda, nkuko benshi muri twe tuyikunda… mu by’ukuri iyo ni yo mpamvu yo gukundwa.

Kandi iyo nyishyize kuri Google, dore igisubizo nahawe na AI (kandi mu by'ukuri ndatekereza ko ari ukuri): “Imfubyi yitandukanije n'umuryango gakondo kandi urera ni ikimenyetso cy'ubwigunge n'ubukene. Ibi bintu bishobora gutera umusomyi kumva neza, bimukurura mu rugendo rw'umuntu.”

Nubwo ibyo bishobora kuba ari ukuri (wenda) ariko ikibazo mfite ku ntwari y'imfubyi ni uko bishobora gutera abantu benshi cyane (abana bari mu bigo byita ku bana babarera ni bamwe muri bo!); ibi ntibivuze ko ari ko bimeze buri gihe ariko birashoboka.

Birumvikana ko uru atari urutonde rwuzuye, ariko dore ingero nke zagufasha gutekereza ku byo abana bawe bareba cyangwa basoma:

Superman

Batman

Spiderman

Nemo

Harry Potter

Annie

Lilo na Stitch

Konje

Bambi

Dumbo

Ndi umunyamwaga

Igitabo cy'ishyamba

Cinderella

Intambara z'Inyenyeri

Umwami w'Intare

N'abandi benshi cyane…

Ku bwanjye, sinigeze menya icyatera umuhungu wanjye. Kandi wenda ni ko bimeze kuri wowe no ku mwana wawe; niba ufite abana benshi barezwe/barerwa, impamvu zishobora gutandukana bitewe n'umwana.

Umwana wanjye azi ko yari imfubyi ikora; ntabwo azi iryo jambo, ariko azi ko atari afite uburenganzira bwo kubaho. Nta babyeyi be b'umubiri yari afite bashoboraga kumwitaho. Azi ko yakuwe muri bo. Azi ko umwe muri abo babyeyi bombi atanabyitayeho kongera guhura na we. Azi ko adashobora gusubira iwabo, ariko ashobora kubasura uko biomom ishoboye.

Birumvikana ko hari byinshi mu nkuru ye bishobora guterwa na filime tureba hamwe nk'umuryango. Kandi akenshi nsanga ndababaye iyo ikibazo kivutse mu kintu tureba cyangwa dusoma.

Noneho, ndabizi ko rimwe na rimwe bisa nkaho bimurenga, ariko nanone nzi ko ibyo bitavuze ko atabitekerezaho. Ntabwo ari umuntu ukomeye. Ashobora gushyira hamwe agasobanukirwa icyo igitekerezo cyatanzwe gisobanura, kandi ndizera ko yumva kandi agatekereza cyane kuri ibi bintu kuruta uko abyirengagiza.

Ariko mu gihe turimo, reka ngire icyo mvuga ku gasanduku kanjye k'amasabune: ese dushobora guhagarika urwenya rwose rw'abantu barerwa? Nk'uko umwe mu bavandimwe, abwira undi, mu rwego rwo kumuseka, ko barerwa? Ntabwo ari ibintu bisekeje mu bihe byose, ariko cyane cyane iyo hari abarerwa hafi aho.

Ntabwo bisekeje mu buzima busanzwe kandi ntabwo bisekeje no mu itangazamakuru.

Iherezo ry'amagambo yo kwitotomba.

Icyo mvuga mu by'ukuri ni uko nkeka cyane ko itangazamakuru rizahagarika gukoresha inkuru y'intwari z'imfubyi kuko yazigize miliyari na miliyari z'amadolari; bityo icyo bivuze ni uko twebwe ababyeyi b' "imfubyi" ari twe tugomba gukora umukoro wacu. Inkunga yanjye ni ukumenya no kureba ibiganiro na filime mbere y'igihe kugira ngo tumenye impamvu zishobora gutera.

Kandi niba udashobora kwirengagiza (kandi nzi ko nanjye ntari njye buri gihe), ndabashishikariza guhora mwiteguye ingaruka zose. Insanganyamatsiko zo kwita ku bana barera abana no kubarera ni zo ziganje mu itangazamakuru ryacu kandi nta buryo bwo kubireka. Ariko nk'ababyeyi barera abana n'abarera abana, dushobora gukora uko dushoboye kose kugira ngo tubafashe kubona ko inkuru bareba kuri televiziyo ari inkuru, ariko si inkuru yabo… icyakora, abana bacu BASHOBORA kuba intwari n'abatsinda.

Mubyukuri,

Kris