Firefly Children and Family Alliance https://fireflyin.org/rw/ kurera ababyeyi bigira ingaruka, kurera abana, ababyeyi barera bakeneye, umubyeyi urera & #039; uruhare Kuwa kabiri, 12 Gicurasi 2026 17:19:48 +0000 rw buri saha 1 https://wordpress.org/?v=7.0 https://fireflyin.org/wp-content/uploads/2022/04/cropped-Firefly-favicon-32x32.png Firefly Children and Family Alliance https://fireflyin.org/rw/ 32 32 Kris’ Corner – DCS Investigations: Possible Investigation Outcomes https://fireflyin.org/rw/resources/news-library/kris-corner-dcs-investigations-possible-outcomes/ Kuwa kabiri, 12 Gicurasi 2026 17:19:30 +0000 https://fireflyin.org/?p=87337 Noneho ko uzi icyo 310 ari cyo, n'uko iperereza risa (cyangwa rishobora kumera; mu by'ukuri byose bitandukanye gato), reka turebe uko ibisubizo bishoboka bivuye mu iperereza bishobora kuba: Byasuzumwe Nta shingiro Byatanzweho ishingiro, nta ruhare rw'urukiko Byatanzweho ishingiro, uruhare rw'urukiko (Menya ko inyinshi muri izi mvugo […]

The post Kris’ Corner – DCS Investigations: Possible Investigation Outcomes appeared first on Firefly Children and Family Alliance.

]]>
Noneho ko uzi icyo 310 ari cyo, n'uko iperereza risa (cyangwa rishobora kumera; mu by'ukuri byose bitandukanye gato), reka turebe uko ibisubizo bishoboka bivuye mu iperereza bishobora kuba:

  • Byasuzumwe
  • Nta gihamya gifatika
  • Bifite ishingiro, nta ruhare rw'urukiko
  • Bifite ishingiro, uruhare rw'urukiko

(Menya ko uru rurimi rushobora gukurwa ku rubuga rwa DCS, kuko ndashaka kwemeza ko mpa amakuru nyayo ya 100%.)

Byasuzumwe

DCS 310 irasuzumwa muri Indiana iyo raporo itujuje ibisobanuro by’ihohoterwa rishingiye ku bana cyangwa kutitabwaho nk’uko biteganywa n’amategeko ya Indiana, nta makuru ahagije yo kumenya cyangwa kumenya umwana cyangwa umuryango, cyangwa ibyabaye bivugwa ko byabaye hanze ya leta nta ngaruka mbi ku mwana uri muri Indiana ubu. Icyemezo cyo gusuzuma 310 gifatwa n’umuyobozi ushinzwe kwakira abantu nyuma yo gusuzuma raporo n’amakuru ayishyigikira. Kimwe mu bitagaragara mu gusuzuma ni igihe raporo zivuga ko umwana muto udafite aho aba acumbikiwe ahabwa icumbi muri gahunda yagenwe; ibi bishobora kudasuzumwa, nubwo hari ibindi bintu bigaragaza ko hagomba gusuzumwa.

Raporo idafite ishingiro

Niba iperereza rya Indiana DCS rigaragaje ko ibirego byo guhohotera cyangwa kutita ku bandi "bidafite ishingiro," (bivuze ko nta kintu na kimwe kiri muri ibyo birego kandi ko atari ukuri cyangwa ko bitagaragajwe), urubanza rurarangira, kandi nta kindi gikorwa kirafatwa. Umuryango nta ngaruka z'igihe kirekire uzagira, kandi raporo ishobora gukurwa mu rutonde rw'abashinzwe kurengera abana.

R ishingiye ku bimenyetsoraporo, Nta ruhare rw'Urukiko

Niba DCS isanze ibirego "bifite ishingiro" (bivuze ko hari icyo bireba kandi ko umwana akeneye kurindwa) ariko ikabona ko umwana atari mu kaga ako kanya, urubanza rwemewe rushobora kwirindwa binyuze mu masezerano y’ubushake. Hari uburyo bubiri bushoboka hano: Amasezerano yo Kohereza Serivisi (SRA) cyangwa Gahunda yo Guhindura Ibisabwa mu buryo Butari bwo (IA).

SRA bivuze ko umuryango wemera ku bushake kwitabira serivisi zisabwa na DCS. Muri izi serivisi harimo, ariko ntibigarukira gusa ku bujyanama, amasomo yo kurera abana, cyangwa kuvura ibiyobyabwenge. Kandi kubera ko ibi bikorwa ku bushake bw'umuryango, bikorwa nta cyemezo cy'urukiko.

IA isobanura ko DCS ishobora gusaba serivisi zigenzurwa n'urukiko, ku ruhushya rw'umubyeyi cyangwa umurera. Ibi bisaba uruhushya rw'urukiko ariko birinda gutangaza ku mugaragaro ko umwana ari Umwana Ukeneye Serivisi (CHINS). IA isanzwe imara amezi atandatu ariko ishobora kongerwaho amezi atatu bibaye ngombwa.

R ishingiye ku bimenyetsoraporo, uruhare rw'Urukiko

Niba DCS yemeje ko urukiko rukeneye ubufasha mu kurinda umwana, ikigo kizatanga ikirego mu rukiko rw'abana kivuga ko umwana ari "Umwana Ukeneye Serivisi" (CHINS). Ubu ni bwo bwoko bw'icyemezo umuryango w'umwana urera wabonye. (Hano kandi niho nzashingira cyane ku magambo yemewe, kuko ntashaka ko hari ikintu kibi mbona.)

Iyo umwana amaze gusaba kuba umukinyi w’umwana (CHINS), hazabaho iburanisha ry’ibimenyetso. Umucamanza w’urukiko rw’abana aburanisha kandi DCS igomba kugaragaza ibirego mu "gupima ibimenyetso byinshi". Kuri iyi ngingo, iyo urukiko rusanze umwana atari umukinyi w’umwana, urubanza ruraseswa. Ariko, iyo urukiko rusanze umwana ari umukinyi w’umwana, urubanza rwimukira mu cyiciro cyo kwimura umwana. Mu iburanisha ry’imburagihe, umucamanza akora gahunda y’urubanza igaragaza serivisi n’ibikorwa umuryango ugomba gukora. Ibi bishobora kuba birimo (ariko ntibigarukira kuri):

  • Amasomo yo kurera abana
  • Kuvura indwara zo mu mutwe cyangwa ibiyobyabwenge
  • Gusura mu rugo
  • Gusurwa
  • Ubuvuzi bw'umuryango
  • Kubona amacumbi ahamye n'akazi

Byongeye kandi, bitewe n'ibirego n'umutekano w'umwana, niba urukiko rwemeje ko umwana adashobora kuguma mu rugo mu mutekano, umwana ashobora kwimurwa by'agateganyo agashyirwa mu muryango cyangwa agashyirwa mu kigo cyita ku bana (mu gihe byaba ari ukwimurwa mu kigo cyita ku bana, birumvikana ko yakwimurwa agashyirwa mu kindi kigo cyita ku bana). Nk'ikigo cyita ku bana, birashoboka cyane ko uzi intambwe zikurikira nyuma yo kwimurwa n'ingaruka zabyo ku muryango w'umwana, bityo nzabisuzuma vuba.

Kenshi na kenshi, intego ya mbere ni uguhuza umuryango (guhuza umuryango nyuma yuko ababyeyi barangije ibisabwa muri gahunda y'urubanza). DCS ikora isuzuma rya buri gihe ryo guhuza umuryango kugira ngo imenye niba umuryango uri gutera imbere. Iyo umuryango udashobora kuzuza ibisabwa byo guhuza umuryango mu gihe cyagenwe n'urukiko, DCS ishobora gusaba urukiko guhagarika uburenganzira bw'ababyeyi. Ibi bishobora kubaho iyo umwana yirukanywe mu rugo igihe kirekire, ubusanzwe kikaba amezi 12 kugeza kuri 15, bitewe n'urubanza. Ariko, bishobora kumara igihe kinini cyangwa gito, bitewe n'urubanza rumwe ku giti cyarwo. Niba kongera guhuza umuryango bidashoboka, urukiko rushobora kwemeza izindi ntego zirambye ku mwana, nko kurera umwana, kumurera byemewe n'amategeko, cyangwa kumushyira mu muryango cyangwa ababyeyi barera abana babishoboye kandi bafite ubushake kandi bashobora kurera umwana.

Ariko kubera ko iyi nyandiko ari iyanyu, mwebwe ababyeyi barera abana, mushobora kuba mwibaza uko inzira yaba imeze mu gihe mwaba mwatumijwe 310, none dore uko bigenda:

Ese hari uburyo bwo gukuraho iyo 310 nta gihamya ifatika ifite? Ntabwo ari kenshi, ariko birashoboka. Ibi bishobora kuba bitewe n'uko umubyeyi urera umwana atanze integuza, icyifuzo cy'itsinda, cyangwa kwemera ko kuba umwana ari ikibazo kidashoboka. Bishobora kuba ari ukurinda ubusugire bw'umubyeyi urera umwana, kugabanya ibyago byo gushinja ibinyoma mu gihe kizaza, cyangwa kubera ko 310 yagaragajwe ko hari ibintu bituma iyi gahunda yo guturamo iteje akaga cyane (hari imyitwarire idakwiye hagati y'abana barera abana, cyangwa umwana akurura abantu bakuru, umwana agirira nabi amatungo mu rugo, cyangwa hari urusaku rw'ibirego by'ibinyoma bituruka mu muryango w'umwana, ubu umwana akeneye icyumba cye cyo kuraramo ariko urugo nta mwanya uhagije rufite… urutonde rurakomeza).

Ikindi kibazo cyatuma umwana akurwa mu rugo nta bimenyetso bifatika gishobora kuba ari uko ibintu byageze kuri 310 bitagera ku rwego rwo "guhohoterwa/kwirengagiza", ariko biteye impungenge cyane. Bishobora kuba ari ukwica amategeko agenga uburenganzira bw'umwana, cyangwa se bikaba ari ukwica amategeko agenga uburenganzira bw'umwana mu buryo bukabije (ibi bishobora kuba birimo, ariko ntibigarukira gusa kuri: nta gukomeretsa cyangwa gukomeretsa umwana, ahubwo umubyeyi urera umwana yamukubise urushyi, amukubita, cyangwa amukoresha umukandara, cyangwa se amutesha agaciro mu magambo).

Ese hari uburyo bwo gukuraho iyo 310 ishingiye ku bimenyetso? Akenshi, ariko hari ibintu bidakunze kubaho aho aho hantu hashobora kudakurwaho, bitewe n'ubwoko bw'ihohoterwa. Birashoboka ko gukomereka ku bw'impanuka, gutinda gufata umwanzuro by'akanya gato, cyangwa kwirengagiza bishobora gutuma umwana aguma mu rugo ariko ikigo gikoresha gahunda y'umutekano na gahunda yo gukosora hamwe na serivisi nko kugisha inama, kugenzura cyane, amahugurwa, nibindi.

Ese inzu y’abana igomba gufunga uruhushya rwayo niba 310 ifitiwe ishingiro? Nk’uko ikibazo cya mbere cyavuzwe haruguru gikunze kugaragara, ariko akenshi bidasanzwe. Byaterwa n’imimerere kandi byasaba isesengura ryimbitse no gusuzuma ibirego n’ibyavuye mu bushakashatsi. Hanyuma, ikigo cyagombye gukusanya ibimenyetso no gutanga icyifuzo cyo kureka gusuzuma amateka y’inzu na DCS kugira ngo yemeze gukomeza gutanga uruhushya rwo gukomeza urugo. Hari igihe uruhushya rukurwaho bitewe n’ibikorwa by’umwe mu babyeyi barera, undi akaba ari umwere. Niba baratandukanye cyangwa bagatandukana mu gihe kizaza kandi umubyeyi w’umwere agashaka kugaruka, ibyo bishobora kuba bishoboka.

Ese hari inzira yo kujurira? Yego, irahari; muri rusange, iyo raporo yujujwe kandi yemejwe, mu minsi 15, DCS igomba kohereza ifishi ya "Itangazo ry'uko umuntu aboneka" cyangwa ifishi ya "Itangazo ry'Ishingiro". Iyo itanzweho ishingiro, itangazo rizaba rikubiyemo amakuru ku burenganzira bw'umuntu bwo gusaba Ubujurire bw'Ubutegetsi (ifishi yo gusaba Ubujurire bw'Ubutegetsi ishobora gushyirwa hamwe n'itangazo). Ifishi yo gusaba igomba gutangwa mu minsi 30 uhereye ku itariki raporo yatanzweho, bitabaye ibyo uwakoze icyaha agatakaza uburenganzira bwe bwo kujurira kandi ishingiro rirakomeza. Iyo ubusabe bwakiriwe n'Umujyanama Mukuru wa DCS, uwasabye azamenyeshwa itariki, isaha n'aho iburanisha ry'ubutegetsi ribera. Kuri iyo ngingo, umunyamategeko ashobora kuba ingirakamaro, ariko ntabwo ari ngombwa.

Byongeye kandi, hariho inzira y’amategeko/urukiko mu gihe ukurikiranwaho iperereza (ukekwaho kuba uwakoze icyaha), ashobora gusaba urukiko gukuraho inyandiko muri sisitemu. Iki ni igikorwa kigoye kandi ubufasha bw’umunyamategeko bwaba bwiza.

Ndabizi ko aya ari amakuru menshi yo kukubwira, bityo tuzashyiraho umurongo w'ikibazo muri iki kiganiro ubu ngubu. Ariko ubutaha nzaguha inama zagufasha gutekereza ku buryo bwo kwirinda kugira ngo urinde 310 guhamagara (menya neza ko nta cyizere cy'uko bitazabaho, ariko hari ibintu ushobora gukora kugira ngo ubikumire).

 

Mubyukuri,

Kris

 

The post Kris’ Corner – DCS Investigations: Possible Investigation Outcomes appeared first on Firefly Children and Family Alliance.

]]>
Kris’ Corner – DCS Investigations: General Investigation Process https://fireflyin.org/rw/resources/news-library/kris-corner-dcs-investigations-general-investigation-process/ Kuwa kabiri, 12 Gicurasi 2026 15:51:30 +0000 https://fireflyin.org/?p=87330 Noneho, niba warigeze kunyura muri 310, cyangwa nibura ukumva imwe, uzi ko nta perereza "risanzwe". Ariko, hari ibipimo byanditse inzira rusange igomba kunyuramo (kandi akenshi ikananyuramo). Rero iyo 310 imaze guhamagarwa kuri telefoni, inzira itangirana no gukusanya amakuru kugira ngo hamenyekane […]

The post Kris’ Corner – DCS Investigations: General Investigation Process appeared first on Firefly Children and Family Alliance.

]]>
Noneho, niba warigeze kunyura muri 310, cyangwa nibura ukumva imwe, uzi ko nta perereza "risanzwe". Icyakora, hari ibipimo byanditswe kugira ngo inzira rusange igende (kandi akenshi igende).

Rero iyo telefoni 310 imaze guhamagarwa kuri telefoni, igikorwa gitangirana no gukusanya amakuru kugira ngo hamenyekane umutekano w'umwana. Ubwa mbere, hakorwa raporo yo kwandika ibirego. Iyi ni yo nyandiko y'ibanze kandi ifasha DCS mu kwemeza niba hakenewe iperereza ryuzuye cyangwa "isuzuma". Imyirondoro y'umuntu uhamagaye kuri telefoni ikomeza kuba ibanga, nubwo abanyamakuru bashishikarizwa gutanga amakuru yabo yo kubahamagara, bityo DCS ishobora gukurikirana nyuma niba ifite ibindi bibazo; icyakora umuntu cyangwa abantu bahamagawe ntibazamenya umwirondoro w'umunyamakuru. Ariko, ukurikije icyo kirego ari cyo, ushobora kumenya uwayihamagaye.

Iyo raporo ya 310 imaze gukorwa, DCS ikora iperereza ry’ibanze kugira ngo imenye niba ibirego byujuje ibisabwa ku ihohoterwa cyangwa kutitabwaho kw’umwana, cyangwa niba "bigiye gusuzumwa" (bivuze ko bitujuje ibisabwa kugira ngo hakorwe iperereza ryimbitse. Byongeye kandi, muri iki gihe, DCS izamenya uburyo iperereza rizatangira vuba - vuba cyane nk'igihe cy'isaha imwe nyuma y'uko raporo ikozwe, kugeza ku minsi 5 ntarengwa. Ibi bishingiye ku buremere bw'ibirego n'akaga umwana yibwira ko arimo.

Iyo byagaragaye ko iperereza rizakomeza kandi ritagenzurwa, akazi k'umushakashatsi ni ugukusanya amakuru gusa. Ibi bivuze ko hazaba ibiganiro bitandukanye kugira ngo hamenyekane neza ibyabaye n'uko umwana ari mu kaga. Umushakashatsi azasura urugo rw'umwana, aganire n'umwana (niba bishoboka), kandi aganirize abandi bashobora kuba hafi y'ikibazo; ibi bishobora kuba birimo ababyeyi, abavandimwe, abarimu, abavandimwe, abaturanyi, inshuti cyangwa abaganga gusa, ariko ntibigomba kuba ari ngombwa. Muri iki cyiciro cy'ibikorwa, byose ni ugusobanukirwa ibyagiye biba mu buzima bw'umwana kugeza ku ngingo kandi niba afite umutekano. Kandi kuri wowe nk'umubyeyi urera umwana, bishobora kuba bivuze ibiganiro byinshi. Nk'uko umushakashatsi yumva ikintu kivuye ku muntu umwe, hashobora kubaho gukurikiranwa n'undi. Nubwo bigoye, gerageza kumva no gusubiza ibibazo gusa. Vuga ukuri ariko ntuvuge byinshi ku bisubizo cyangwa ngo utange andi makuru atari yabajijwe; rimwe na rimwe ibi bishobora kumvikana nabi no gukurura amazi yamaze kuba menshi.

Menya kandi ko DCS ifite uburenganzira bwo (kandi birashoboka cyane ko izakora) igenzura ry’inzu yawe, nubwo ibirego bitabaye mu nzu yawe. Umushakashatsi azagenzura ko ufite ubushyuhe (niba ari mu gihe cy'itumba) ndetse n'umwuka cyangwa umuyaga mu mpeshyi. Bazagenzura ko firigo yawe n'ububiko bifite ibiryo bihagije. Bazagenzura ko ufite amazi atemba. Bazagenzura aho umwana aryama (ese afite uburiri bwe bwite, niba afite umwanya umukwiriye, nibindi). Hari ibindi bintu umugenzuzi ku giti cye ashobora gusaba kureba, hashingiwe ku birego; ndagushishikariza kubyubahiriza gusa, kuko kwanga bishobora gusa nkaho ugerageza guhisha ikintu kandi ibi ntibizaguhira neza cyangwa abana urera. Ushobora guhura n'ibindi birego muri 310 kandi abana (ndetse n'abo wabyaye cyangwa abo warezwe) bashobora gukurwa kuri wewe.

Icyo bahisemo kureba cyose, menya gusa ko bazagifata amafoto. Ndabizi ko ibi bisa n'ibiteye ubwoba kandi ndabyemera, ndababaye cyane, nanjye ubwanjye narabyiboneye, ariko uko urushaho kubahiriza amategeko, niko ibintu bikwiye kugenda neza. Ariko komeza ibi: igikorwa cy'iperereza kigomba gufungwa mu minsi 45. Niba atari ko bimeze, ndagushishikariza gutangira guhamagara kugira ngo umenye impamvu hari gutinda n'igihe byitezwe ko bifungwa. Niba bibaye ngombwa, hamagara umuyobozi w'umugenzuzi.

Iyo iperereza rirangiye kandi ritanzwe, ufite uburenganzira bwo kubona kopi yaryo. Uko mbibona, ntabwo rizakoherezwa ako kanya; uzagomba gusaba byemewe. Ubusabe bunyura ku biro bya DCS by'akarere kakoze iperereza, maze bakakoherereza kopi yawe yahinduwe binyuze mu iposita mu byumweru bibiri.

Hari ikindi kintu nifuza kuvuga, kandi nzagishyira hano kuko ntashoboye kubona ahantu hasobanutse ho kugishyiraho: mu gihe hari iperereza ryakozwe kuri 310 ku nzu yawe, ntushobora gufata indi myanya; ibi bivuze ko uri mu gihe cyo gufungwa by'agateganyo.

Mu nyandiko itaha hazagaragaramo ibisubizo bishoboka by'iperereza.

 

Mubyukuri,

Kris

The post Kris’ Corner – DCS Investigations: General Investigation Process appeared first on Firefly Children and Family Alliance.

]]>
Kris’ Corner – Orphans as Heroes in Media https://fireflyin.org/rw/resources/news-library/kris-corner-orphans-as-heroes-in-media/ Ku ya, 24 Gashyantare 2026 15:19:01 +0000 https://fireflyin.org/?p=87149 Rero ntabwo mfite ikintu cyimbitse cyo gusangira uyu munsi, ahubwo ni ikintu cyambayeho igihe kirekire kuva twatangira urugendo rwo kwita ku bana barererwa…kandi rwose kuva twarera umwana wacu. Dore rero: kuki filime nyinshi, ibitabo na televiziyo bisa nkaho bitera imbere […]

The post Kris’ Corner – Orphans as Heroes in Media appeared first on Firefly Children and Family Alliance.

]]>
Rero ntabwo mfite ikintu cyimbitse cyo gusangira uyu munsi, ahubwo ni ikintu cyambayeho igihe kirekire kuva twatangira urugendo rwo kwita ku bana bacu…kandi kuva twarera umwana wacu. Noneho dore: kuki filime nyinshi, ibitabo na televiziyo bisa nkaho bitera imbere bitewe n'igitekerezo cy'imfubyi nk'umukinnyi mukuru/intwari/umutsinzi?

Kandi ibi ntibigaragara mu itangazamakuru ry’abantu bakuru gusa…ibyinshi bigenewe abana bifashisha umwana w’imfubyi cyangwa wasizwe n’umubyeyi umwe.

Ndakwinginze mugire urujijo kandi ntimwumve ibyo ntavuze. SINDIKUVUGA ko abana badashobora kubaho neza nk'imfubyi cyangwa umubyeyi umwe atagaragara.

Ndavuga gusa ko itangazamakuru risa nkaho rishyira imbere iyo nkuru. Ikibazo cyanjye kuri bo ni IMPAMVU?!? Ni iki gikurura intwari y'imfubyi?

Kandi ikibazo cyanjye si uko ntakunda inkuru nziza yo gutsinda, nkuko benshi muri twe tuyikunda… mu by’ukuri iyo ni yo mpamvu yo gukundwa.

Kandi iyo nyishyize kuri Google, dore igisubizo nahawe na AI (kandi mu by'ukuri ndatekereza ko ari ukuri): “Imfubyi yitandukanije n'umuryango gakondo kandi urera ni ikimenyetso cy'ubwigunge n'ubukene. Ibi bintu bishobora gutera umusomyi kumva neza, bimukurura mu rugendo rw'umuntu.”

Nubwo ibyo bishobora kuba ari ukuri (wenda) ariko ikibazo mfite ku ntwari y'imfubyi ni uko bishobora gutera abantu benshi cyane (abana bari mu bigo byita ku bana babarera ni bamwe muri bo!); ibi ntibivuze ko ari ko bimeze buri gihe ariko birashoboka.

Birumvikana ko uru atari urutonde rwuzuye, ariko dore ingero nke zagufasha gutekereza ku byo abana bawe bareba cyangwa basoma:

Superman

Batman

Spiderman

Nemo

Harry Potter

Annie

Lilo na Stitch

Konje

Bambi

Dumbo

Ndi umunyamwaga

Igitabo cy'ishyamba

Cinderella

Intambara z'Inyenyeri

Umwami w'Intare

N'abandi benshi cyane…

Ku bwanjye, sinigeze menya icyatera umuhungu wanjye. Kandi wenda ni ko bimeze kuri wowe no ku mwana wawe; niba ufite abana benshi barezwe/barerwa, impamvu zishobora gutandukana bitewe n'umwana.

Umwana wanjye azi ko yari imfubyi ikora; ntabwo azi iryo jambo, ariko azi ko atari afite uburenganzira bwo kubaho. Nta babyeyi be b'umubiri yari afite bashoboraga kumwitaho. Azi ko yakuwe muri bo. Azi ko umwe muri abo babyeyi bombi atanabyitayeho kongera guhura na we. Azi ko adashobora gusubira iwabo, ariko ashobora kubasura uko biomom ishoboye.

Birumvikana ko hari byinshi mu nkuru ye bishobora guterwa na filime tureba hamwe nk'umuryango. Kandi akenshi nsanga ndababaye iyo ikibazo kivutse mu kintu tureba cyangwa dusoma.

Noneho, ndabizi ko rimwe na rimwe bisa nkaho bimurenga, ariko nanone nzi ko ibyo bitavuze ko atabitekerezaho. Ntabwo ari umuntu ukomeye. Ashobora gushyira hamwe agasobanukirwa icyo igitekerezo cyatanzwe gisobanura, kandi ndizera ko yumva kandi agatekereza cyane kuri ibi bintu kuruta uko abyirengagiza.

Ariko mu gihe turimo, reka ngire icyo mvuga ku gasanduku kanjye k'amasabune: ese dushobora guhagarika urwenya rwose rw'abantu barerwa? Nk'uko umwe mu bavandimwe, abwira undi, mu rwego rwo kumuseka, ko barerwa? Ntabwo ari ibintu bisekeje mu bihe byose, ariko cyane cyane iyo hari abarerwa hafi aho.

Ntabwo bisekeje mu buzima busanzwe kandi ntabwo bisekeje no mu itangazamakuru.

Iherezo ry'amagambo yo kwitotomba.

Icyo mvuga mu by'ukuri ni uko nkeka cyane ko itangazamakuru rizahagarika gukoresha inkuru y'intwari z'imfubyi kuko yazigize miliyari na miliyari z'amadolari; bityo icyo bivuze ni uko twebwe ababyeyi b' "imfubyi" ari twe tugomba gukora umukoro wacu. Inkunga yanjye ni ukumenya no kureba ibiganiro na filime mbere y'igihe kugira ngo tumenye impamvu zishobora gutera.

Kandi niba udashobora kwirengagiza (kandi nzi ko nanjye ntari njye buri gihe), ndabashishikariza guhora mwiteguye ingaruka zose. Insanganyamatsiko zo kwita ku bana barera abana no kubarera ni zo ziganje mu itangazamakuru ryacu kandi nta buryo bwo kubireka. Ariko nk'ababyeyi barera abana n'abarera abana, dushobora gukora uko dushoboye kose kugira ngo tubafashe kubona ko inkuru bareba kuri televiziyo ari inkuru, ariko si inkuru yabo… icyakora, abana bacu BASHOBORA kuba intwari n'abatsinda.

Mubyukuri,

Kris

The post Kris’ Corner – Orphans as Heroes in Media appeared first on Firefly Children and Family Alliance.

]]>
Kris’ Corner – First Steps https://fireflyin.org/rw/resources/news-library/kris-corner-first-steps/ Ku ya, 24 Gashyantare 2026 15:17:38 +0000 https://fireflyin.org/?p=87147 Ku barera umwana uri munsi y'imyaka itatu, ndashaka kubabwira ikintu mushobora kuba mutazi: Intambwe za Mbere. Nk'uko bivugwa ku rubuga rwabo, intego ya Intambwe za Mbere ni "gufatanya n'imiryango ya Hoosier ifite abana bato bafite ibibazo by'iterambere no kubahuza [...]

The post Kris’ Corner – First Steps appeared first on Firefly Children and Family Alliance.

]]>
Ku barera umwana uri munsi y'imyaka itatu, ndashaka kubabwira ikintu mushobora kuba mutazi: Intambwe za Mbere.

Nk’uko bivugwa ku rubuga rwabo rwa interineti, intego ya First Steps ni “gufatanya n’imiryango ya Hoosier ifite abana bato bafite ibibazo by’iterambere no kubahuza na serivisi zibafasha guteza imbere iterambere ry’abana babo.”

Intambwe za Mbere ni gahunda namenye bwa mbere igihe umwana wanjye w'imyaka 22 yari uruhinja. Yavutse arwaye torticollis, kandi nubwo twagerageje kuyivura dukoresheje uburyo bwo kugabanya ibiro byacu, ntibyari bihagije. Twagejejwe kuri Intambwe za Mbere n'umuganga w'abana (nubwo kumenya neza: niba ufite impungenge runaka wifuza ko tugutangaho igitekerezo, ushobora kuvugana na First Steps ubwawe ukajya kumufata nk'umujyanama).

Muri make bikora gutya: Iyo umuntu agusabye koherezwa, ubwirwa ko bagufata hanyuma bakagusuzuma (ibi byose bikorerwa mu rugo, cyane cyane iyo ufite abandi bana; ntukeneye gushaka umurera cyangwa ngo ubajyane muri iyo gahunda).

Niba umwana yujuje ibisabwa kugira ngo ahabwe serivisi, kandi niba umwana wawe urera ari kuri Medicaid, ntacyo uzishyura kandi ubuvuzi cyangwa uburyo bwo kuvura bizabera iwawe; ku bana batari kuri Medicaid, ndizera ko bishingiye ku bwishingizi ariko ntabwo mfite uburambe ku giti cyanjye kandi urubuga ntabwo rusobanutse neza nkuko byashobokaga.

Ku muhungu wanjye mukuru, yari yujuje ibisabwa mu buvuzi bw'umubiri (PT) rimwe mu cyumweru gusa. Rero iyo serivisi zatangiraga, twagombaga kubona umuganga w'umubiri (PT) aza iwacu rimwe mu cyumweru mu gihe cy'isaha imwe. Yamaraga umwanya amugorora, ariko ikirenze ibyo, yanyigishaga icyo gukora kugira ngo nkomeze akazi mu minsi yindi… niho iterambere nyakuri mu buzima bwe ryabereye. Birumvikana ko gahunda za buri cyumweru zari ingenzi kugira ngo nkomeze "imirimo" yanjye, ariko kuba naramenye byinshi kandi mfite ibikoresho byamfashije gukora ibyo akeneye; ikigaragara ni uko twashoboye gukorana nk'ikipe kugira ngo tumufashe ku murongo.

Kandi nk'uko ntekereza ko ari ikintu cyiza uretse: Nyuma y'imyaka 11 ubwo twakiraga umwana w'amezi atatu wari ufite intege nke mu buvuzi (wari ufite torticollis ikomeye, ndetse n'ibindi bibazo byinshi), twari twamaze guhugurwa ku buryo bwo kuvura indwara zo kugorora umubiri ku buryo twashoboye kuzitangira ako kanya, ubwo twari dutegereje ko ajyanwa mu cyiciro cya mbere cy'intambwe kugira ngo serivisi zitangire.

Kandi mvuze kuri serivisi, ngomba gusobanura ko First Steps itanga byinshi kurusha PT (mu by'ukuri, umwana wacu muto, PT, OT, Speech na DT yakoreshejwe). Rero, serivisi ziboneka binyuze muri First Steps zirimo:

  • Ikoranabuhanga rifasha mu buvuzi (AT)
  • Serivisi z'ubuvuzi bw'amatwi
  • Ubuvuzi bw'Iterambere (DT) (burimo Uburezi bw'Umuryango, Amahugurwa, n'Ubujyanama; Serivisi z'Ubuzima; Serivisi z'Ubuvuzi; Serivisi z'Abaforomo; na Serivisi z'Imirire)
  • Ubuvuzi bw'akazi (OT)
  • Ubuvuzi bw'umubiri (PT)
  • Serivisi zo mu mutwe
  • Guhuza Serivisi (SC)
  • Serivisi z'Imirimo Myiza y'Abaturage
  • Ubuvuzi bw'Imivugire
  • Ubwikorezi
  • Iyerekwa
  • Izindi serivisi zihariye

Ikintu cya nyuma navuga ni uko nubwo umwana wawe yaba yujuje ibisabwa kugira ngo ahabwe serivisi yo kuvurwa na First Steps, ashobora kuba ataratera imbere bihagije ku myaka itatu; muri icyo gihe, azavurwa hanze y'urugo. Umuto wanjye yari afite PT, OT ndetse n'indwara yo kuvuga mu rugo, ariko yari akeneye serivisi amaze kuzuza imyaka itatu, bityo twahindukiye tujya mu bavuzi bo hanze.

Kandi uko nabibonye, First Steps iragufasha cyane mu mpinduka; ntibategereza kugeza umwana agize imyaka 3 hanyuma bakamusiga. Batangira kugufasha mu mpinduka nyuma y'amezi abiri kugira ngo umwana adatakaza serivisi.

Ndabizi ko ibi bitazaba ari ngombwa nk'uko buri mubyeyi wese urera abana aba akeneye, ariko nifuzaga kukumenyesha ko mu gihe wowe cyangwa undi mubyeyi uzi wabibonamo akamaro.

Mubyukuri,

Kris

The post Kris’ Corner – First Steps appeared first on Firefly Children and Family Alliance.

]]>
Kris’ Corner – DCS Investigations: What is a 310 https://fireflyin.org/rw/resources/news-library/kris-corner-dcs-investigations-what-is-a-310/ Ku ya, 24 Gashyantare 2026 15:16:12 +0000 https://fireflyin.org/?p=87143 Ndizera ko gushyira mu byiciro bitatu bya mbere ababyeyi benshi barera abana ari ukubahamagara kuri 310. Ku batabizi, 310 ni raporo ya mbere yatanzwe nyuma yo guhamagara kuri DCS Hotline yerekeye ihohoterwa cyangwa kutitabwaho kw'abana, ikoreshwa mu gutangiza ikigo […]

The post Kris’ Corner – DCS Investigations: What is a 310 appeared first on Firefly Children and Family Alliance.

]]>
Ndizera ko gushyira mu byiciro bitatu bya mbere ababyeyi benshi barera abana ari uguhamagara kuri 310. Ku batabizi, 310 ni raporo ya mbere yatanzwe nyuma yo guhamagara kuri telefoni ya DCS ijyanye n'ihohoterwa cyangwa kwirengagizwa kw'abana, ikoreshwa mu gutangiza gahunda y'isuzuma ry'ikigo kandi ni inshingano za DCS mu mategeko gukora iperereza ku birego bishobora kuba by'ihohoterwa cyangwa kwirengagizwa.

Kubera ko bibabaza cyane kandi biteye ubwoba, ndizera ko abenshi muri twe mu isi y’abana barererwa mu miryango bahitamo kutabivugaho… hafi nkaho “nintabivugaho, ntibizigera bibaho” cyangwa “nindabivugaho, hafi ya byose birampamagarira”.

Birumvikana ko nta kintu nk'icyo kirimo…ariko 310s ziteye ubwoba niyo mpamvu tudakunda kuzivugaho kenshi.

Ariko ibyo nibyo nzakora mu nyandiko zanjye zikurikira; nzareba icyo 310 ari cyo, inzira y'iperereza (muri rusange… kuko nta perereza rya 310 rizakorwa neza n'igitabo cy'amasomo), ibisubizo bishoboka by'iperereza rya 310, uburyo bwo kwirinda iperereza (uko bishoboka kose), no kwemeza uburyo 310 ituma ababyeyi barera abana bumva.

Kandi kuri mwebwe mushya muri iyi si, cyangwa niba mutigeze mugira "ibyishimo" byo kuyigira, 310 ni yo yahamagariwe umuryango w'ababyeyi igihe abana mureraga bakurwaga. Ariko 310s zihamagariwe igihe cyose kandi si ibisanzwe ko umuntu ahamagariwe ababyeyi barera cyangwa abarera.

Ndemera ikintu ntakunze kwemera (kuko numva ari kibi cyane kandi ari ukwishyira hejuru kuri njye), ariko nibwiraga ko ndimo meze neza nk'umubyeyi urera abana kuko twareranye imyaka umunani kandi nta na rimwe twahamagawe na 310. Icyo ntari nzi ni uko bishobora kuba ku muntu uwo ari we wese igihe icyo ari cyo cyose, kandi ubwo twakoraga iperereza rya 310 n'umuryango wacu mu mpeshyi ishize, nahise ntakaza byinshi muri ubwo bwibone (kandi iyo mvuze ko natakaje byinshi, ndavuga ko natakaje byose).

Simvuze ibyo kugira ngo ntere ubwoba, ahubwo ndabivuga kugira ngo numve ko ari ikintu kibaho. Kenshi na kenshi. Kandi ntugomba kumva ko uri wenyine muri ibyo bibazo.

Mu gihe tuzaba turimo gusoma uru rukurikirane, nzagerageza kuguha amakuru menshi uko nshoboye kugira ngo mu gihe byaba bikubayeho, uba witeguye kubinyuramo. Byongeye kandi, kandi ikiruta byose, ndashaka ko umenya ko utari wenyine mu buryo wumva umeze n'ibyo uhura na byo. Byabaye kuri benshi muri twe (wenda benshi muri bo utazi ko byakubayeho… kuko bishobora gutuma wumva biteye isoni kubivuga), kandi nubwo bishobora kuzana amarangamutima menshi atandukanye ku babyeyi barera cyangwa abarera, hari ibintu ushobora gukora mu gihe unyuramo kugira ngo bigufashe kumva ufite ubushobozi bwo kugenzura.

Nkuko nabivuze haruguru, mbere na mbere muri uru rukurikirane, ndashaka kuvuga gato ku cyo 310 ari cyo n'uko itangazwa. Nkuko byavuzwe mbere, 310 ni igihe umuntu ahamagara kuri telefoni ibishinzwe ku bijyanye n'ihohoterwa cyangwa kutubahiriza umwana.

Ndatekereza ko benshi muri twe tuzi icyo ari cyo gikunze kugaragara cyane kandi ari uguhamagara umuntu utaramenyekana. Umuntu wese ubonye ikintu giteye amakenga afite inshingano zo guhamagara umuntu utaramenyekana. Bazafata amakuru bakayajyana aho ngaho. Nkuko nabivuze, ntabwo ari umuntu utaramenyekana bityo umuntu wakiriye telefoni ntazi uwayihamagaye nubwo birumvikana ko hashobora kubaho amakenga.

Hari ukwivugana, iyo umubyeyi urera umwana azi ko hari ikintu kitagenda neza cyangwa hari ikintu cyabaye, agomba kubihamagara maze akabyitaba.

Hari raporo y’ikigo aho ikigo kimenya ikintu cyabaye mu kigo cyita ku bana barererwamo, maze bagahamagara raporo ku babyeyi barererwamo.

Indi ngingo nshaka kuvuga ni uko akenshi umuntu mukuru ahamagara umwana. Ariko hari igihe gike cyane aho 310 ihamagarwa umwana akorera undi mwana. Nkuko nabivuze, ntabwo ari ibintu bisanzwe cyane, ariko birabaho, kandi iyo bibaye ngombwa, bisaba iperereza ryuzuye.

Iyo raporo imaze gutangwa, DCS izamenya niba yasuzumwe cyangwa yasuzumwe. Iyo isuzumwe, bazakurikirana iperereza kandi barebe niba hakenewe ibindi bikorwa. Iyo isuzumwe nta rindi perereza rizabaho kuri iryo hamagara.

Mu nyandiko yanjye itaha, nzareba byimbitse uko iperereza rya DCS 310 rigomba kuba (cyangwa rishobora kuba) rimeze.

Mubyukuri,

Kris

The post Kris’ Corner – DCS Investigations: What is a 310 appeared first on Firefly Children and Family Alliance.

]]>
Kris’ Corner – Quit Your Comparisons https://fireflyin.org/rw/resources/news-library/kris-corner-quit-your-comparisons/ Kuwa gatatu, 07 Mutarama 2026 18:25:47 +0000 https://fireflyin.org/?p=86967 Iyi nyandiko ishobora kuba ikujyanye cyangwa itakujyanye, ariko ndakeka ko ishobora kuba ikujyanye ku rwego rumwe, bityo rero komeza usome! Sinitaye ku gihe umaze urera abana, ariko ndahamya ko hari igihe wigeze kwigereranya n'ubushobozi bwawe nk'umubyeyi urera abandi n'abandi babyeyi barera abandi. Wenda […]

The post Kris’ Corner – Quit Your Comparisons appeared first on Firefly Children and Family Alliance.

]]>
Iyi nyandiko ishobora kuba ikujyanye cyangwa itakujyanye, ariko ndakeka ko ishobora kuba ikujyanye ku rwego runaka, bityo rero komeza usome!

Sinitaye ku gihe umaze urera umwana, ariko ndahamya ko hari igihe wigeze kwigereranya n'ubushobozi bwawe nk'umubyeyi urera abandi. Wenda wabikoze mu buryo bwiza, nko kuvuga uti “Wow, babyitwayemo nk'uko nanjye mbitekereza kandi reba ukuntu byagenze neza!”

Ariko niba uri nkanjye na gato, wigereranije mu buryo busuzuguritse kandi ntabwo wavuyemo wiyumva nk'aho uri mwiza. Dore urugero rwanjye nahaye umwanya munini mu mutwe wanjye: “Numva mfite ubusazi n'ihungabana, kandi ubuzima buragoye cyane mu rugo rwanjye… kandi mfite umwana umwe gusa wo mu kigo cyita ku bana. Indi miryango ibigenza ite?!?”

Ese ni byiza ko nigereranya n'abandi nk'aba? Ese nabwira undi muntu wambwiye ibyo ko afite ukuri ko atekereza atyo, cyangwa ko agomba kureka kwigereranya n'abandi?

Kugira ngo nsubize icyo kibazo, ndababwira gato ku mateka yacu mu bijyanye n’irerero. Ishuri rya mbere twahawe ryari abakobwa babiri, kandi byari byinshi cyane. Maze igihe kinini mbitekerezaho kandi numva ko iyo tuza kuba dufite umwe muri bo gusa, twari kuba twaratsinze. Niba warasomye inyandiko yanjye mu bihe byashize, usanzwe ubizi, ariko twagombaga guhagarika iryo shuri kuko ryari rirenze urugero.

Nyuma y'imyaka mike. Nyuma y'uko umuhungu wacu muto arezwe, twafashe indi myanya y'umwana uruhuka cyane kurusha abandi bose. Yari umuntu ukunda cyane ariko umuhungu wacu warezwe ntiyashoboraga kwihanganira kumubona. Byari byinshi cyane, bityo twimuriye iyo myanya myiza. Ndavuga ibi byose kuko, niba mvuga ukuri (kandi ni cyo waje hano, sibyo?), hashize imyaka 8 ibyo bibaye kandi NDACYEREKEYE imiryango minini ifite abana barezwe n'abarezwe maze nkibaza nti “Kuki ntashobora kubikora? Kuki ntashobora kubyitwaramo? Ni gute bafite uburyo bwinshi bwo kundusha?”

Ariko, mu rwego rwo kureka iyo gereranya ribi, narabitekerejeho kandi nizera ko ikigaragara ari uko ntazi inkuru yabo. Sinzi ibiri kuba mu ngo zabo. Sinzi uko abana babo bari bameze n'ubuhanga bakuyemo cyangwa bafite mbere. Sinzi ko buri wese atera imbere, sinzi uko abana be basuzuma indwara cyangwa ibibazo cyangwa ingorane, kandi mu by'ukuri, umwana wanjye ni umuntu ukomeye gusa. Kandi nzi neza ko atari buri wese urera abana be indwara nk'iyo mu rugo rwabo nkanjye.

Birumvikana ko sinzi neza, ariko mu by'ukuri hari igihe aba ameze nk'abana batanu; ikibazo cyo kudakora neza kigenda vuba kandi kenshi, ku buryo urugo rwose rwagenzurwa gusa iyo tugira abandi bana bakomoka mu turere dukomeye. Mu by'ukuri, nta bandi bana dufite bakomoka mu turere dukomeye ariko rimwe na rimwe urugo ruhura n'ikibazo cyo kudakora neza rimwe na rimwe ari we wenyine.

Rero ndavuga ibi byose kugira ngo nkubwire: ntukigereranye n'abandi babyeyi barera abana n'abarera abana. Kora ibyo ushoboye, kandi ukore uko ushoboye kose - nibyo byonyine ushobora gukora. Kugereranya ntacyo bikumariye. Bishobora kugusiga wumva ubabaye, ucitse intege, ucitse intege, utishimye, cyangwa utishimye (kandi nzi neza ko nabibonye byose). Ariko nta na kimwe muri ibyo cyagirira akamaro uwo ari we wese. Kandi ntabwo bizagufasha kuba umubyeyi mwiza w'abana.

Nubwo ubutumwa bwanjye ari bugufi uyu munsi, nifuzaga kubushyira ahagaragara mu gihe hari undi muntu uhanganye n'ikibazo cyo kugereranya. Nanone, ibi bishobora kuba ari amagambo asanzwe, ariko ndabivuga uko byagenda kose: niba uhangayikishijwe n'uko udakora ibintu neza, birashoboka ko mu by'ukuri ukora akazi keza ku bijyanye n'ihungabana witayeho buri munsi.

Mubyukuri,

Kris

The post Kris’ Corner – Quit Your Comparisons appeared first on Firefly Children and Family Alliance.

]]>
Kris’ Corner – Self Care (Kind of) https://fireflyin.org/rw/resources/news-library/kris-corner-self-care-kind-of/ Ku wa gatanu, 10 Ukwakira 2025 14:08:56 +0000 https://fireflyin.org/?p=86731 Nzi ko ingingo yo kwiyitaho ari ikibazo gishyushye. Umuntu wese avuga kubyerekeye kwiyitaho, menya neza ko ukora wenyine, kwiyitaho, kwiyitaho, kwiyitaho. Kandi mvugishije ukuri, byanteye gusara igihe kirekire kuko numvaga niyitaho. Nsohoka inyuma yanjye! Ariko igihe nahagaritse rwose […]

The post Kris’ Corner – Self Care (Kind of) appeared first on Firefly Children and Family Alliance.

]]>
Nzi ko ingingo yo kwiyitaho ari ikibazo gishyushye. Umuntu wese avuga kubyerekeye kwiyitaho, menya neza ko ukora wenyine, kwiyitaho, kwiyitaho, kwiyitaho. Kandi mvugishije ukuri, byanteye gusara igihe kirekire kuko numvaga niyitaho. Kura inyuma yanjye! Ariko igihe nahagararaga rwose nkareba hirya no hino, nasanze rwose narimo nita kubandi bantu kandi nkikinisha mubintu byanjye niba bishoboka (kandi ni gake byashobokaga).

Ariko nasanze, nkuko nateye intambwe inyuma nkagerageza kunkorera ibintu gusa, ko ari ngombwa. Nabikozeho ku zindi nyandiko, ariko ndumva byemeza ko byongeye gusubirwamo: biroroshye cyane kubura igihe uri murugendo rwo kurera no kurera. Nibura byari kuri njye. Nari napfunyitse mugerageza gukosora / gufasha umwana wanjye kuburyo nataye ubwenge no kubona uwo ndiwe nibyo nishimiye.

Nakundaga gukora ubukorikori no gufata aerobics no gusoma. Noneho namaze gucengera muri iyi si, ibyinshi byarahagaze. Numvaga ntashobora gusobanura igihe kuko mugihe ntarinzi umwana wahahamutse, nagombaga gukora ibindi bintu kugirango inzu ikomeze. Nakuriye mu rugo rufite isuku kandi rufite isuku kandi numvaga aribyo byari byitezwe buriwese. Kandi byari ibyiringiro nari mfite kuri njye ubwanjye. Natekerezaga ko ngomba guteka ifunguro rya nimugoroba buri joro, nkumva nicira urubanza iyo njugunye muri pizza ikonje.

Sinzi niba ari igihe cyashize, icyerekezo, cyangwa ko naniwe rwose… ariko amaherezo nasanze nkeneye kongera kwibona. Kandi sinzi niba aribyo rwose kwiyitaho, ariko ni kubwanjye.

Bimwe muribi bishobora kumvikana nawe kandi bimwe ntibishobora, ariko dore icyitegererezo cyimpinduka nagize mumyaka yashize kandi kubwibyo, ndumva naribohoye cyane kandi nkanjye. Kandi namenye kandi ko umuryango wanjye utababara kuko nanjye niyitaho. Mubyukuri, birashoboka ko bakora neza kuko ntabwo buri gihe ngerageza kubakorera byose.

Noneho, dore urutonde rwanjye rwahindutse, muburyo butandukanye:

  • Nabonye imbwa y'ibiro 70 igomba kugenda inshuro 3 kugeza kuri 4 kumunsi kugirango mbone gusohoka no gukora imyitozo n'umwuka mwiza.
  • Naguze ikanzu iremereye yo kwambara mugihe ngenda imbwa. Kandi rimwe na rimwe hafi yinzu. Nasanze bifasha rwose kuntegeka, cyane cyane iyo mbonye urwo rugendo rwa mbere mugitondo.
  • byuka nk'isaha imwe mbere yuko abandi bose murugo. Nambaye imyenda. Mfite ikawa. Mfite umwanya utuje kandi nkora gusoma. Ndashobora no kubona ifunguro rya nimugoroba. Nibyiza kuri njye kubona inzu kuri njye… kuko ibyo ntibibaho cyane.
  • Niba nsohotse mu nama nimugoroba, ntabwo buri gihe numva nshaka gusangira umuryango wanjye. Hashobora kubaho ibisigisigi cyangwa ntibishobora. Nshobora kubaha amahitamo y'ibyo bashobora gukosora cyangwa nkababwira buri wese wenyine.
  • Mfata umwanya wo gusoma igitabo hafi buri munsi. Nkubu iyi nyandiko, nasomye ibitabo 75 uyu mwaka. Nakundaga gusoma kandi buri gihe numvaga nicira urubanza igihe nafataga umwanya, ariko uyumwaka, nahisemo ko ntazabyicira urubanza.
  • Ndishyura make yinyongera kugirango nkore ibiribwa. Ndabizi mugihe kirekire, birashoboka ko nzigama amafaranga kuko ntabwo mfata impulse zose zigura kandi biroroshye cyane. Byongeye kandi nshobora kohereza umuhungu wanjye mukuru uba murugo kuri pickup nibikenewe.
  • Natangiye guhinga, nsanga ndabikunda, kandi nagiye nkora ibishoboka kugirango nzigame imbeho.

Nkuko nabivuze, urutonde rwawe rushobora kuba rutandukanye cyane nuwanjye kandi nibyiza rwose. Nkuko nabivuze, abantu bamwe ntibashobora gutekereza kuri uku kwiyitaho, ariko byibuze ni ukugerageza gushaka inzira yanjye kuri njye, kandi birashoboka ko ushobora no kwisanga munzira.

Mubyukuri,

Kris

The post Kris’ Corner – Self Care (Kind of) appeared first on Firefly Children and Family Alliance.

]]>
The Family Table: Second Annual Seating https://fireflyin.org/rw/resources/news-library/the-family-table-second-annual/ Kuwa, 24 Nzeri 2025 14:28:11 +0000 https://fireflyin.org/?p=86683 The post The Family Table: Second Annual Seating appeared first on Firefly Children and Family Alliance.

]]>

The post The Family Table: Second Annual Seating appeared first on Firefly Children and Family Alliance.

]]>
Kris’ Corner – Telling Your Child Their Story (Part 2) https://fireflyin.org/rw/resources/news-library/kris-corner-telling-your-child-their-story-part-2/ Kuwa, 13 Kanama 2025 18:21:53 +0000 https://fireflyin.org/?p=82456 Ubushize rero navuze kubabwira inkuru y'umwana wawe. Kandi nasanze ntarigeze nkora neza numuhungu wanjye nkuko nabitekerezaga. Hano haribintu bimwe bigoye nari nzi ko nkeneye kubisangiza, ariko byaje kuntekereza nyuma yo kumva ikiganiro mumatsinda yunganira […]

The post Kris’ Corner – Telling Your Child Their Story (Part 2) appeared first on Firefly Children and Family Alliance.

]]>
Ubushize rero navuze kubijyanye no kubabwira inkuru y'umwana wawe. Kandi nasanze ntarigeze nkora neza numuhungu wanjye nkuko nabitekerezaga. Hariho rwose amakuru arambuye nari nzi ko nkeneye gusangira, ariko natekereje nyuma yo kumva ikiganiro mumatsinda yunganira ko nari naranze rwose ko hariho umwe mubabyeyi bavutse.

Ntabwo ntekereza ko yabikoze nkana, ahubwo yarayirinze kuko byari ibintu bitoroshye; kuba mucyo rwose, mubyukuri sinari nzi kubyegera ntamututse. Ibyo ni bimwe mu bintu bavuze mu kiganiro: vugisha ukuri, ariko wirinde gusebanya. Kandi, ntukarimbishe inkuru kandi utume umuryango winkomoko yumvikana neza, kubwimpamvu zigaragara, kuko ibyo bizatuma umwana yitiranya impamvu bakuweho cyangwa bashyizwe mubakira.

Ibyo byose bivuze, Nahamijwe cyane ko nkeneye gukosora iki kibazo; umuhungu wanjye afite imyaka 11 kandi asoza "kumenya amateka ye yose mugihe afite imyaka 12". Nashimye bidasanzwe igitekerezo cyo guta amabuye; nyuma yigihe kinini cyo Kutaganira kuri papa wabyaye, nari nzi ko bishobora gutungura umuhungu wanjye ko namureze. Igitangaje, giteye urujijo, kibabaza… Nari nzi ko ibyo byose bishoboka, nuko nari narabyirinze.

Ariko nari nzi kandi ko hagiye kubaho ibindi bibazo biza munzira zanjye bitewe nubuzima bwubuzima bwa mama wavutse, kandi nari nkeneye gushiraho urufatiro nkuramo inkuru yose hanze. Kandi nubwo byari bitorohewe bidasanzwe, nashimye abavuga ko bampaye igikoresho gikomeye cyo gukoresha, nubwo ntari nabisabye. Kandi nzi ko utagomba kumbaza byanze bikunze ibyo navuze cyangwa uko byagenze, ariko ndashaka gusangira ubunararibonye bwanjye kugirango nguhe ikizere cyo kugerageza guterera amabuye wenyine.

Nateguye guta amabuye yanjye kugirango tuzabe mugihe twakoraga urujijo rwa jigsaw… nuko twegerana ariko ntitureba; Njye mbona bifasha mugihe ingingo igoye irimo kuganirwaho. (Nzi ko ibyo ari bike ariko nshaka kubivuga mugihe bifasha undi muntu mubihe bisa.)

Kugira ngo ikiganiro (cyangwa icyo nizeraga ko kizaba ikiganiro) cyatangiye, najugunye aya mabuye nti: "Ndibaza niba warigeze utekereza impamvu uri muremure cyane. Mama wawe ni muto kuburyo nibaza aho ukura uburebure bwawe."

Umuhungu wanjye aramusubiza ati: “Kuki ubivuze?”

Navuze nti: "Nibyo, uzi uburyo twarazwe imico yacu mumiryango yacu yavutse kandi kubera ko nyoko wawe atari muremure, nibaza impamvu uzaba muremure… nibaza niba nawe wigeze ubitekereza."

Yahise yihutira kuvuga oya, ko atigeze abitekerezaho (byavugishije ukuri byatumye ntekereza ko YARABIKOREYE, mu byukuri, yabitekerejeho… ariko kubera ko mbere tutigeze tuganira kuri papa wavutse, numvise niba yarankuyeho ibimenyetso avuga ko ari ingingo tutigeze tuvuga ku buryo atashakaga kwemera ko YAMutekereje). Ariko nanone… ntabwo yahinduye ingingo, kandi ntabwo yavuye mucyumba kandi ntiyigeze arakara… nuko mfata nk'ikimenyetso cy'uko ashaka amakuru menshi ariko adashaka kubaza.

Nahise rero nerekeza mu gace tutigeze twinjiramo kandi dusangira bike mubyo nari nzi… ndabisiga aho. Ntakibazo yabajije kandi nta yandi makuru natanze. Gusa twakomeje gukora kuri puzzle yacu hanyuma ntangira kuvuga kubintu bitandukanye rwose.

Mu byumweru bike biri imbere, nagize andi mahirwe yo guta amabuye menshi no gusangira inkuru nyinshi. Njye kuri njye (kandi birashobora kuba umuhungu wanjye gusa, ndabimenye) ariko mumuha inkuru nkeya icyarimwe, afite umwanya wo gusya / gutunganya hanyuma tugasangira byinshi. Kubitanga byose byaba ari byinshi kandi bidahwitse, biragaragara ko arikintu tugerageza kwirinda niba bishoboka.

Biragaragara ko imimerere yawe ishobora kuba itandukanye cyane niyanjye. Birashoboka ko wakoze akazi keza ko gusangira inkuru nyinshi ariko ugomba gutanga amakuru yanyuma. Cyangwa birashoboka ko mutigeze musangira ikintu kubwimpamvu imwe cyangwa indi. Ariko ndashaka ko mwese mumenya ko ari ngombwa kwinjiza inkuru yumwana wawe mumaboko yabo kugirango bashobore kuyirwanya hanyuma batangire gukira byimazeyo.

Mubyukuri,

Kris

The post Kris’ Corner – Telling Your Child Their Story (Part 2) appeared first on Firefly Children and Family Alliance.

]]>
Kris’ Corner – Telling Your Child their Story https://fireflyin.org/rw/resources/news-library/kris-corner-telling-your-child-their-story/ Wed, 30 Jul 2025 17:31:51 +0000 https://fireflyin.org/?p=80103 Muminsi ishize, nagiye mu nama yo gutera inkunga itsinda aho ijoro ryaganiriye nabo inkuru yumwana wawe. Mfite ibyago byo kumvikana cyane, mbere yuko ngenda, numvaga nakoze akazi keza cyane mubintu. Ariko, nkuko bikunze kubaho iyo nizeye cyane, nagiye kure ya […]

The post Kris’ Corner – Telling Your Child their Story appeared first on Firefly Children and Family Alliance.

]]>
Muminsi ishize, nagiye mu nama yo gutera inkunga itsinda aho ijoro ryabagejejeho inkuru yumwana wawe. Mfite ibyago byo kumvikana cyane, mbere yuko ngenda, numvaga nakoze akazi keza cyane mubintu. Ariko, nkuko bikunze kubaho iyo nizeye cyane, nagiye kure yinama mbona ko ntakoze neza nkuko nabitekerezaga.

Noneho kugira ngo ndenganure, ntabwo byari biteye ubwoba (hari ibyobo byinshi birenze ibyo nashakaga kubyemera), kandi byari bikosowe rwose kuko ntari narabeshye; Nari nkeneye cyane gusohora amakuru arambuye. Muri rusange rero nari nsigaranye byinshi byo kuvuga. Kandi birashoboka ko nawe wabikora.

Nzi neza ko benshi muri twe bumvise ko ubwumvikane rusange bwinzobere buvuga ko abana bagomba kumenya amateka yabo yose mugihe bafite imyaka 12. Noneho ndashaka guhagarara hariya nkavuga neza gusa niba umwana azabasha kubyitwaramo. Niba ari imikorere mike cyane cyangwa ni amarangamutima cyane, muto cyane, sinzi ko 12 igomba kuba itegeko rikomeye kandi ryihuse. Kugira ngo byumvikane neza, abadamu bayobora amahugurwa ntibabivuze, ariko uyu ni njye ndimo guhuza ibitekerezo byanjye bitari umwuga (ariko byabayeho-uburambe).

Noneho kubera ko yari amahugurwa adasanzwe, ndashaka kubagezaho bimwe mubindi baganiriye. Mbere na mbere, bemeza ko bitoroheye kubabyeyi barera cyangwa barera KANDI kumwana. Ku buryo inshuro nyinshi bitigera bizanwa kuko buriwese atamerewe neza. Ingingo yabo rero mumahugurwa yari iyi: niba umwana atabizana, bireba nkumuntu mukuru (igisonga cyinkuru), kugirango ube uwo "guta amabuye".

None ibyo bivuze iki? “Tera amabuye”? Ahanini ni uguta ibitekerezo bike kubyerekeye umwana wawe mugihe bifitanye isano numuryango wabo wavutse ukareba niba umwana azitabira ibiganiro. Kurugero: "Ufite amaso meza ya hazel. Ndibaza ninde wundi mumuryango ukomokamo ufite amaso ya hazel." Ntabwo wigeze ubaza ikibazo, wakoze gusa indorerezi hanyuma wicara kugirango utegereze urebe niba umwana azasezerana. Umwana arashobora gusubiza igitekerezo cyangwa ikibazo kijyanye n'amaso yabo cyangwa kubintu bitandukanye rwose numuryango bakomokamo. Cyangwa barashobora guhindura ingingo rwose.

Kandi buri umwe muribo ameze neza rwose kuko iyi myitozo ntabwo ari myinshi kugirango utangire ikiganiro (nubwo bishobora kuba byiza uramutse ubikoze), ariko ahanini ni ukwereka umwana ko utekereza kumuryango wabo wavutse. Urashobora gukeka ko bishoboka cyane, nabo, ariko ntibazi kukuzanira; umwana afite amarangamutima menshi avanze kubijyanye (birumvikana!) Ariko muguterera amabuye, uba werekanye ko uri ahantu hizewe ho kuganira kumiryango bakomokamo.

Imwe mu zindi ngingo zivuye mu kiganiro ni uko ugomba kuba umunyakuri rwose. Ntugashushanye kandi ntusige ibisobanuro… nubwo rwose bigoye; gusa iyo hariho ukuri umwana ashobora gutangira gutera imbere akira. Biragaragara ko bitazabaho ako kanya, ariko niba basigaye bibaza ku nkuru zabo, cyangwa niba hari icyuho mu nkuru, bazuzuza amakuru yabo bwite bishoboka cyane ko atari ukuri.

Kandi, ntutinye kuvuga ko utazi igisubizo. Birashoboka cyane mugihe runaka hazabaho ibibazo utazi igisubizo cyacyo. Birashoboka ko ntawe uzi igisubizo. Ntutinye rero kwicara muri ibyo hamwe numwana wawe.

Ingingo ya nyuma batanze ni uko niba utazi igisubizo, menya ko bishoboka cyane ko ukeneye gushaka undi muntu… wenda umuntu wigeze guhura nurugendo nk'urwo ku mwana wawe. Ariko iri imbere yumwana wawe murugendo kandi arimo gukora uko ashoboye kugirango akire. Uyu muntu azumva umwana wawe muburyo udashobora kuko nabo bahuye nabyo. Kandi uyu muntu arashobora kubona no kwemeza umwana wawe muburyo udashobora. Ntabwo ari ukubera ko utagerageza, ntabwo ari ukubera ko udakunda umwana wawe, ahubwo ni ukubera ko udashobora na rimwe gusobanukirwa neza ibyiyumvo byumwana wawe ninkuru muburyo uyu muntu ashobora kubikora. Kandi ibi bizafasha umwana wawe gukira kwe.

Inshuro nyinshi kubana barera cyangwa barera, usanga hari isoni nyinshi kuberako batabana numuryango wabo. Biragaragara ko ibi bihe byaje nta kosa ry'umwana, ariko haracyari byinshi byo gukora. Mugusangiza nabo inkuru zabo zose no kubemerera guhangana nukuri kwukuri, gusa nibwo barashobora kuririra ibyo batakaje byose hanyuma bakiteza imbere bakira.

Mubyukuri,

Kris

The post Kris’ Corner – Telling Your Child their Story appeared first on Firefly Children and Family Alliance.

]]>