{"id":10173,"date":"2020-05-11T15:36:37","date_gmt":"2020-05-11T19:36:37","guid":{"rendered":"https:\/\/fireflyin.org\/?p=10173"},"modified":"2025-02-25T12:06:50","modified_gmt":"2025-02-25T17:06:50","slug":"kids-and-mental-health-fun-ways-to-talk-to-about-it","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fireflyin.org\/ht\/resources\/news-library\/kids-and-mental-health-fun-ways-to-talk-to-about-it\/","title":{"rendered":"TIMOUN AK SANTE MANTAL: FASON AMIZAN POU PALE AK SOU SA"},"content":{"rendered":"
L\u00c8 SOU TIMOUN AK SANTE MANTAL, LI KA SANBLE YON KONVERSATION SERYE. MEN VIRE SA SOU T\u00c8T LI, EPI OU TE GEN YON EXPERIANS OU TOUT KA JWENN.<\/strong><\/h6>\n

Sante mantal<\/a>\u00a0vle di emosyon\u00e8l, sikolojik, ak byenn\u00e8t sosyal. Sante mantal nou afekte fason nou panse, santi, ak aji. Li det\u00e8mine fason nou jere estr\u00e8s, gen rap\u00f2 ak l\u00f2t moun, epi pran desizyon. Epi li enp\u00f2tan pou tout moun, nan chak etap nan lavi a\u2014k\u00f2manse nan timoun piti. Men, li ka pa yon bagay paran ou te janm diskite av\u00e8k ou. Se konsa, ki jan ou f\u00e8 konnen ki sa yo di?<\/p>\n

K\u00f2m paran, nou vle pitit nou yo kontan, e li f\u00e8 sans ke nou eseye kenbe yo konsa. Men, pandan y ap navige nan defi lavi a, chanjman, ak desepsyon, nou ta dwe kenbe nan t\u00e8t ou ke yo ap aprann tou enp\u00f2tans-ak val\u00e8 a nan santiman difisil-a-pwosesis ki ta ka sanble sitou negatif.<\/p>\n

\u00c8ske ou ta dwe jis chita ak timoun ou yo epi anonse ke ou ta renmen pale sou santiman yo? Nou pa ka di li pa pral travay, men si w ap ch\u00e8che pou plis opsyon amizan, nou gen k\u00e8k sijere.<\/p>\n

Istwa<\/strong><\/p>\n

Timoun yo renmen istwa natir\u00e8l, kit se nan liv, nan desen, oswa nan fim. Epi istwa yo se yon fason ideyal pou k\u00f2manse pale ak timoun yo sou sa santiman yo ye, ak poukisa yo enp\u00f2tan.<\/p>\n

Pou timoun ki tr\u00e8 j\u00e8n,\u00a0My Many Colored Days pa Dokt\u00e8 Seuss<\/a>\u00a0eksplore seri emosyon nou tout santi atrav\u00e8 koul\u00e8 ak b\u00e8t, de sij\u00e8 ke timoun preskol\u00e8 yo jwenn natir\u00e8lman kaptivan. Nan jou zoranj yo, narat\u00e8 a eksplike, "Mwen se yon fok sirk!" Men, nan jou v\u00e8t yo: \u201cGwo fon, fon nan lanm\u00e8 a. Pwason fre ak trankil. Sa se mwen." Liv la natir\u00e8lman envite kesyon: "Ki koul\u00e8 ou santi jodi a?" oswa "Kisa ble santi w pou ou?" Pa gen repons ki bon oswa ki pa bon, e lide pitit ou a ka sipriz ou.<\/p>\n

Nan\u00a0Fim Pixar Inside Out<\/a>, santiman yo gen w\u00f2l prensipal yo. Karakt\u00e8 prensipal yo se senk atitid emosyon\u00e8l nan yon ti fi 11-zan yo te rele Riley. Yo rele lajwa, k\u00f2l\u00e8, laper\u00e8z, degou, ak trist\u00e8s. Mond Riley a se t\u00e8t anba depi paran li te deplase fanmi an nan yon nouvo kay nan San Francisco.<\/p>\n

Emosyon Riley, ki te dirije pa Joy, eseye gide li nan ev\u00e8nman difisil sa a ki chanje lavi. Sepandan, estr\u00e8s mouvman an te pote Trist\u00e8s devan an. San yo pa vr\u00e8man vle di, Trist\u00e8s ap k\u00f2manse koul\u00e8 tout souvni debaz ki pi kontan Riley yo. Pou konplike bagay yo, Joy pa vr\u00e8man w\u00e8 val\u00e8 nan Trist\u00e8s. Men, l\u00e8 Joy ak Trist\u00e8s yo bloke ansanm nan pwofond\u00e8 lespri Riley, Joy twouve ke Trist\u00e8s gen yon pati enp\u00f2tan pou jwe.<\/p>\n

Gen s\u00e8n ki montre kl\u00e8man ki jan menm yon lavi kontan ak sekirite gen moman p\u00e8t. Trist\u00e8s ede Riley konprann ak trete chanjman li ap f\u00e8 eksperyans anndan an, ak\u00f2z chanjman li ap f\u00e8 fas ak dey\u00f2. Men, paske Riley aprann f\u00e8 fas ak p\u00e8t sa yo, fen fim nan se finalman yon s\u00e8l k\u00e8 kontan.<\/p>\n

Apre w fin gade fim nan, poze kesyon. Ki santiman pitit ou a te f\u00e8 eksperyans? Ki l\u00e8 yo te f\u00e8 eksperyans pi f\u00f2? Ak sa ki f\u00e8 menm santiman difisil jw\u00e8 enp\u00f2tan nan ekip la emosyon\u00e8l?<\/p>\n

Jw\u00e8t<\/strong><\/p>\n

Jw\u00e8t yo se yon l\u00f2t bon fason yo eksplore santiman ak k\u00f2manse konv\u00e8sasyon. Yon klasik ki travay byen ak timoun piti se\u00a0Candyland.<\/a>\u00a0Piske espas yo deziyen pa koul\u00e8, li fasil pou adapte jw\u00e8t la pou pale sou santiman yo. Pa egzanp, l\u00e8 jw\u00e8 a ateri sou wouj, li ka reponn yon kesyon sou k\u00f2l\u00e8: Kisa ki f\u00e8 ou fache? Kisa ou f\u00e8 l\u00e8 ou fache? Ki jan ou f\u00e8 konnen l\u00e8 yon l\u00f2t moun fache? Ak sou sa. Ank\u00f2, pa gen okenn repons ki bon oswa move isit la. Sa ki enp\u00f2tan se k\u00f2manse konv\u00e8sasyon an.<\/p>\n

Pale de k\u00f2l\u00e8: Li kapab youn nan pi difisil pou timoun-ak paran-yo pale sou yon fason konstriktif. Nan Families First, pafwa nou itilize a\u00a0jw\u00e8t kat ki rele Mad dragon<\/a>\u00a0pou travay ak timoun ak fanmi espesyalman sou k\u00f2l\u00e8. Jwe menm jan ak UNO, jw\u00e8t la ede timoun yo ak fanmi yo konprann kisa k\u00f2l\u00e8 santi ak sanble. Li ede jw\u00e8 yo eksprime santiman yo, jwenn siyal k\u00f2l\u00e8, epi konprann ke yo gen chwa.<\/p>\n

Soulajman estr\u00e8s<\/strong><\/p>\n

Timoun yo f\u00e8 eksperyans anpil estr\u00e8s, e li enp\u00f2tan pou timoun yo aprann kijan pou yo f\u00e8 fas ak moman estr\u00e8s sa yo san yo pa ogmante sitiyasyon an. Natir\u00e8lman, li pi bon pou f\u00e8 konv\u00e8sasyon sa a l\u00e8 ou pa tou de totalman estr\u00e8s. Chwazi yon moman kote estr\u00e8s se sou diskisyon, men kote ou toujou sanble yo kapab tande youn l\u00f2t.<\/p>\n

S\u00e8vi ak balon pou k\u00f2manse konv\u00e8sasyon an. F\u00e8 timoun yo imajine estr\u00e8s jeneral yo oswa k\u00f2l\u00e8 yo k\u00f2m yon balon. Eksplike ke chak fwa ou ajoute nan balon an, li vin yon ti kras pi gwo, epi li vin yon ti kras pi pre pete. Yo pa vle balon an pete, kidonk si li sanble ap vin tw\u00f2 plen ak estr\u00e8s oswa k\u00f2l\u00e8, yo jis bezwen kite yon ti kras nan li soti. Li se yon analoji ki ede timoun yo konprann ke li se oke pou gen santiman negatif, men ke yo pa bezwen kite li bati ak bati.<\/p>\n

Ki jan timoun yo ka kite estr\u00e8s ak l\u00f2t emosyon pwisan soti?<\/p>\n